Οι φάσεις της Σελήνης αναφέρονται αποκλειστικά στο Συνοδικό μήνα, ο χρόνος όμως που χρειάζεται το φεγγάρι για μία πλήρη περιφορά του γύρω από τη Γη είναι λιγότερος κατά 2 ημέρες περίπου. Πώς, όμως, συμβαίνει αυτό;..
H Γη δεν μένει ακίνητη: περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο. Έτσι στο διάστημα που χρειάζεται η Σελήνη για να εκτελέσει έναν πλήρη κύκλο γύρω από τη Γη, η Γη έχει μετατοπισθεί, όπως φαίνεται στο σχήμα, από το σημείο Γ στο σημείο Γ1. Συνεπώς, όταν η Σελήνη βρεθεί στο σημείο Α, η προβολή της στον ουρανό συμπίπτει με το ίδιο αστέρι που είχε προβληθεί στο σημείο Σ· αλλά ενώ έχει κάνει ένα πλήρη κύκλο στο ζωδιακό χρειάζεται να διανύσει ακόμα το μικρό τόξο Α – Σ1, για να έρθει με τη Γη και τον Ήλιο σε σύνοδο (εξ ού και συνοδικός μήνας).
Αυτό το χρονικό διάστημα που χρειάζεται η Σελήνη για να κάνει μια πλήρη περιφορά γύρω από τη Γη και να βρεθεί η προβολή της στο ίδιο σημείο του ουρανού, ονομάζεται Αστρικός μήνας και έχει διάρκεια 27,32166 ημέρες.
Αν εξετάσουμε συνολικά την κίνηση της Σελήνης και της Γης γύρω από τον Ήλιο στη διάρκεια ενός έτους, διαπιστώνουμε πως τελικά η Σελήνη όχι μόνο δεν γυρνά γύρω από κάποιο σταθερό σημείο αλλά η κίνησή της, παρασυρόμενη από αυτή της Γης, αποτελεί μία «δαντελωτή» καμπύλη.
Παρακολουθώντας τις κινήσεις στο σχήμα από δεξιά προς αριστερά,* βλέπουμε κατά τη φάση της Νέα Σελήνης, τη Γη να «τραβάει» τη Σελήνη πίσω της σε σχέση με την τροχιά της γύρω από τον Ήλιο. Από την Πανσέληνο και μετά, η Σελήνη προπορεύεται της Γης και την “τραβάει”, ώς τη Νέα Σελήνη. Τούτη η εναλλαγή θέσεων, που μοιάζει με κίνηση αντίβαρου, είναι ουσιαστικά ο Αιώνιος Χορός που κρατά σε ισοροπία την ζωή πάνω στη Γη.
Το επίπεδο της τροχιάς της Σελήνης αποκλίνει έως ± 5ο 8΄ από το επίπεδο που σχηματίζει η τροχιά της Γης γύρω από τον Ήλιο. Αναγκαία λοιπόν υπάρχουν κάποια σημεία που τα δυο επίπεδα τέμνονται. Τα σημεία αυτά λέγονται σύνδεσμοι. Όταν η Σελήνη περνά από το νότιο στο βόρειο ημισφαίριο, ο σύνδεσμος ονομάζεται αναβιβάζων· αντίθετα, όταν διέρχεται προς νότο, ο σύνδεσμος ονομάζεται καταβιβάζων. Το χρονικό διάστημα μεταξύ δυο διαδοχικών περασμάτων από τον ίδιο σύνδεσμο της τροχιάς της, ονομάζεται Δρακόντειος ή συνδεσμικός μήνα και διαρκεί 27,2122 ημέρες.
Η Σελήνη προχωρά προς την Ανατολή καθημερινά κατά 13ο περίπου· ο Ήλιος 1ο ανατολικά επίσης· οπότε, η φαινόμενη καθυστέρησή της των 12ο, την κάνει ν’ ανατέλλει ή να δύει 51 λεπτά κατά μέσο όρο αργότερα από την προηγούμενη ημέρα. Η διαφορά αυτή δεν είναι σταθερή. Στα δικά μας γεωγραφικά πλάτη κυμαίνεται μεταξύ 25 και 75 λεπτών της ώρας, ανάλογα με την εποχή του έτους.
Η επιβράδυνση της ανατολής της Σελήνης γίνεται αισθητή κυρίως κατά την Πανσέληνο. Η μεγαλύτερη επιβράδυνση συμβαίνει κατά την κοντινότερη Πανσέληνο στην εαρινή Ισημερία (21 Μαρτίου). Μπορεί να φτάσει τη 1 ώρα και 20 λεπτά. Αντίθετα κατά την Πανσέληνο της φθινοπωρινής ισημερίας (23 Σεπτεμβρίου) η καθυστέρηση τής ανατολής τής Σελήνης λαμβάνει την ελάχιστη τιμή της: μόλις 13 λεπτά.
Από την εποχή του έτους επίσης καθορίζεται και το ύψος της διαδρομής της Σελήνης στον ορίζοντα. Το καλοκαίρι, όταν ο Ήλιος διατρέχει τον ουρανό ψηλά, η πανσέληνος περνά χαμηλά στον ορίζοντα, ενώ, αντίθετα, το χειμώνα που ο Ήλιος βρίσκεται στο νότιο μέρος της εκλειπτικής, η Πανσέληνος ανεβαίνει κοντά στο ζενίθ ρίχνοντας άπλετο το φως της. Δικαιολογημένα, λοιπόν, τα ρητά: του Γενάρη το φεγγάρι παρ’ ολίγο νάναι μέρα αλλά και το Γενάρη στο φεγγάρι βλέπει η κόρη και κεντάει.
* Στα σχέδια τηρείται η αριστερόστροφη φορά όπως έχει καθιερωθεί διεθνώς στα σχετικά εγχειρίδια.